Project Focus

Opbrengstgericht werken op basis van prestatiefeedback

Wilt u graag echt leren werken aan opbrengstgericht werken op uw school? En dit doen op basis van prestatiefeedback? Als schoolteam aandacht krijgen voor de vraag hoe je opbrengstgericht werken binnen je school kan ontwikkelen? En hierdoor systematisch werken aan het maximaliseren van de leerprestaties? Viaa werkt samen met het door de Universiteit Twente opgestarte project Focus. Het Focus-project is een project, waarbij scholen écht (leren) werken aan Opbrengstgericht onderwijs. De opzet van het project heeft een sterk wetenschappelijke onderbouwing en is in de praktijk bijzonder effectief gebleken.

Aanleiding project Focus

De naam ‘Focus’ wijst op het centraal stellen van de leeropbrengsten van de school: op welk niveau presteren we als school in vergelijking met de gemiddelde Nederlandse basisschool, waar kunnen we nog verbeteren, en hoe gaan we dat realiseren? Opbrengstgericht werken (afgekort als OGW) staat niet alleen hoog op de agenda in het Nederlandse basisonderwijs, uit recent onderzoek van de Onderwijsinspectie blijkt duidelijk dat in opbrengstgerichte scholen de leerprestaties beter zijn! Tegelijkertijd constateert diezelfde inspectie dat nog slechts een klein deel van de basisscholen opbrengstgericht werkt; hier is voor veel scholen dus winst te boeken.Hoewel er veel gesproken wordt over het belang van OGW is er opmerkelijk weinig aandacht voor de vraag hoe je als schoolteam Opbrengstgericht werken binnen je school kunt ontwikkelen!

Universiteit Twente

De Universiteit Twente heeft daarom in opdracht van het Ministerie van Onderwijs en de Onderwijsinspectie de training ‘Opbrengstgericht Werken op basis van Prestatiefeedback’ ontwikkeld. Daarbij werd intensief samengewerkt met een groep basisscholen, zodat de training direct in de basisschoolpraktijk getest en geoptimaliseerd kon worden. In deze training leren scholen hoe ze systematisch kunnen werken aan het maximaliseren van hun leeropbrengsten. De training wordt in een grote groep scholen verzorgd, zodat scholen kunnen profiteren van de ervaringen van anderen, en de universiteit de effecten van de training kan onderzoeken.

Opzet van de training

De Focus-training is sterk praktijkgericht; vanaf de eerste dag gaat u aan de slag met uw eigen leerlingvolgsysteemgegevens en leert u om die grondig en correct te analyseren en interpreteren. Om OGW echt binnen de school te verankeren is gekozen voor een opzet waarbij de training minimaal een periode van één jaar beslaat. De school krijgt per schooljaar 7 trainingsbijeenkomsten (2 dagen en 5 dagdelen). Daarnaast wordt uitgebreid feedback gegeven, bv. op ingevulde groepsplannen. De trainingsonderdelen zijn steeds gericht op het bepalen van hoe u in uw school of klas opbrengstgericht gaat werken, en op het doorvoeren van deze werkwijze in uw school. De OGW-aanpak die in de cursus wordt geleerd is in principe van toepassing op alle basisschoolvakken. Omdat de didactiek bij OGW van groot belang is (hoe kan ik via optimalisering van het onderwijs in de klas mijn resultaten verbeteren?) hebben we er echter voor gekozen om OGW tijdens de training te richten op één specifiek vak, nl. Rekenen. In dit kader wordt uitdrukkelijk aandacht geschonken aan het optimaliseren van de rekendidactiek. Maar u kunt de Focus-training ook volgen als u aan de slag wilt met het optimaliseren van Lezen of Spelling.  De Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) is betrokken bij de ontwikkeling van de didactische onderdelen van de training.De Focus-training is sterk praktijkgericht; vanaf de eerste dag gaat u aan de slag met uw eigen leerlingvolgsysteemgegevens en leert u om die grondig en correct te analyseren en interpreteren. Om OGW echt binnen de school te verankeren is gekozen voor een opzet waarbij de training minimaal een periode van één jaar beslaat. De school krijgt per schooljaar 7 trainingsbijeenkomsten (2 dagen en 5 dagdelen). Daarnaast wordt uitgebreid feedback gegeven, bv. op ingevulde groepsplannen. De trainingsonderdelen zijn steeds gericht op het bepalen van hoe u in uw school of klas opbrengstgericht gaat werken, en op het doorvoeren van deze werkwijze in uw school. De OGW-aanpak die in de cursus wordt geleerd is in principe van toepassing op alle basisschoolvakken. Omdat de didactiek bij OGW van groot belang is (hoe kan ik via optimalisering van het onderwijs in de klas mijn resultaten verbeteren?) hebben we er echter voor gekozen om OGW tijdens de training te richten op één specifiek vak, nl. Rekenen. In dit kader wordt uitdrukkelijk aandacht geschonken aan het optimaliseren van de rekendidactiek. Maar u kunt de Focus-training ook volgen als u aan de slag wilt met het optimaliseren van Lezen of Spelling.  De Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) is betrokken bij de ontwikkeling van de didactische onderdelen van de training.

OGW-cyclus

Onze OGW-cyclus die in de hele training centraal staat, doet sterk denken aan de bekende PDCA cyclus (Plan-Do-Check-Act) maar wijkt daarvan af in die zin dat wij niet starten met het formuleren van doelen maar met het analyseren van de school en de groepsprestaties. Je kunt immers pas realistische doelen stellen als je weet waar je als school nu al goed presteert en waar nog wat minder, en hoe je de prestaties nog kan verbeteren.
Als een school deze cyclus doorloopt, komen er ook allerlei elementen van Handelingsgericht Werken (HGW) aan de orde, zoals het opstellen en uitvoeren van een groepsplan. De Focus-training kan dan ook uitstekend gevolgd worden als vervolg op óf in combinatie met HGW

Opzet en inhoud van de training

  • Tijdens de training leren deelnemers allereerst om de informatie uit hun eigen leerlingvolgsysteem (het maakt niet uit of u met het CITO, ESIS, dan wel ParnasSys werkt) grondig te analyseren en zich zo een nauwkeurig beeld te vormen van waar u als school al goed presteert en waar u zich nog kunt verbeteren.
  • Daarna leren de deelnemers om de vastgestelde onderwijsbehoeften (wat kunnen mijn leerlingen nog niet, welke leerlingen hebben behoefte aan verrijkingsstof?) te vertalen in een didactische aanpak waarmee de prestaties verbeterd kunnen worden.
    Vervolgens worden prestatie- en leerstofdoelen geformuleerd (doelen voor de school als geheel, voor alle groepen, en waar wenselijk ook nog voor enkele individuele leerlingen) die idealiter bij de volgende afname van het leerlingvolgsysteem bereikt worden. We sluiten hierbij aan bij de landelijke trend om op basis van groepsplannen te werken.
  • Als bekend is op welke punten verbetering van de prestaties wenselijk is, en met behulp van welke didactische aanpak aan de verbetering van de rekenprestaties gewerkt zal worden, dan is het vervolgens zaak om de plannen in de groepen uit te voeren en tussentijds te monitoren of de gestelde doelen bereikt worden.

Meer informatie?

Wilt u meer informatie over het project Focus? Op de website van de Universiteit Twente vindt u meer achtergrondinformatie over het project Focus via de link http://project-focus.gw.utwente.nl/ .Voor vragen neemt u contact op met Sophine Lootens via s.lootens@viaa.nl tel nr. 038 - 425 5542.