Lectoraat Vormend Onderwijs
  • Vorm- en leidinggeven aan goed onderwijs

    Het Lectoraat Vormend onderwijs wil bijdragen aan de bevordering van goed onderwijs. Kerndoel van het onderwijs is ‘vorming voor het leven’. Goed onderwijs is meer dan het overdragen van kennis en het aanleren van vaardigheden. Het helpt jonge mensen om zich te oriënteren op het leven. Talentontwikkeling, het verwerven van kennis en vaardigheden zijn daarbij onmisbaar. Met als doel dat jonge mensen worden toegerust om steeds meer verantwoordelijkheid te kunnen en durven nemen voor de wereld waarin zij leven.

    Van het onderwijs mag verwacht worden dat het jonge mensen leert lezen, schrijven en rekenen. En dat het hen helpt zich allerlei specifieke vaardigheden eigen te maken die nodig zijn voor het uitoefenen van een beroep. Het ideaal van vorming gaat echter nog een slag verder dan dat: door goede vorming leren mensen zich verantwoordelijk te maken voor hun leven en hun kennis en vaardigheden in te zetten voor het ‘gemeenschappelijk goede’, het ‘algemeen belang’. Vorming is essentieel om de aansluiting te kunnen maken tussen de persoonlijke ontwikkeling van jonge mensen enerzijds en de door hen verworven kennis, kunde en competenties anderzijds.

    Het lectoraat ‘Vormend onderwijs’ doet praktijkgericht onderzoek naar de vormende functie van het onderwijs. Daarmee willen wij onderwijsinstellingen in het primaire en voortgezette onderwijs helpen om vorm te geven aan vorming en goed onderwijs. Het lectoraat doet dit langs verschillende lijnen:
    1. Door te helpen met de bezinning op de vraag wat goed onderwijs is in concrete situaties.
    2. Door te onderzoeken hoe goed vormgegeven kan worden aan een eigen visie op burgerschapsvorming en de invulling daarvan.
    3. Door te onderzoeken hoe scholen optimaal kunnen samenwerken met organisaties in de jeugdhulpverlening ten gunste van de ontwikkelingsmogelijkheden van kinderen.
    4. Door te onderzoeken wat het geven van goed, vormend onderwijs vraagt van docenten en beroepskrachten in zorg en onderwijs (persoonlijk meesterschap).
    5. Door schoolleiders te adviseren hoe zij de leerkrachten optimaal kunnen faciliteren en toerusten om dit mooie werk te doen.

    De missie van het lectoraat Vormend onderwijs luidt daarom: vormgeven aan goed onderwijs!
    Op 19 juni 2014 heeft Jan Hoogland zijn lectorale rede gehouden. Klik hier om naar de rede te gaan.

    De nieuwsbrieven van de 3 gezamenlijke lectoraten zijn te vinden door hier te klikken

    Meer lezen over het lectoraat Vormend Onderwijs 

  • Het lectoraat Vormend Onderwijs houdt zich op dit moment bezig met de volgende projecten:

    Expertisecentrum Persoonlijk Meesterschap

    Project Plusdocument in samenwerking met het Greijdanus College

    Scan Vormend Onderwijs (PO)

    Op basis van de inzichten die het lectoraat in de afgelopen jaren heeft verworven in de vorming van leerlingen, is er een scan Vormend Onderwijs ontwikkeld. Vorig jaar heeft er een pilot van deze scan gedraaid op een aantal scholen, aan de hand waarvan er nog wat kleine verbeteringen in zijn aangebracht. De scan is volledig digitaal en dus op afstand af te nemen. Als het team van een school de scan invult, krijgen zij een beeld van hoe het er bij hen op school voorstaat wat betreft de vorming van de leerlingen. Zit het team op een lijn wat betreft de aanpak van vorming? Welke vaardigheden zijn er in het team aanwezig en waarin willen jullie nog geschoold worden? Werkt vorming op allerlei gebieden in de school door? Wat heeft vorming met de identiteit van de school te maken? Naar aanleiding van de uitslag van de scan is het mogelijk om in een workshop of teamsessie met hulp van het lectoraat verder te gaan en te komen met vorming.

    Scope

    Viaa-Kenniscentrum Bezielde Professionaliteit

  • Het lectoraat Vormend Onderwijs organiseert regelmatig symposia.

    Symposium ter gelegenheid van de start van het Viaa Kenniscentrum ‘Bezielde professionaliteit’ 14 oktober 2015.

    Klik hier voor informatie over eerder gehouden symposia.

  • Publicaties 2017

    Themanummer (Volume 16, uitgave maart 2017) van Christian Higher Education  'A distinctive of Christian Higher Education: Educating for vocation'. Het nummer bevat een aantal lezingen die gehouden zijn tijdens IAPCHE Europe conferentie in april 2016.

    Publicaties 2016

    Greijdanus en het Plusdocument: een tussenstand. Hoogland, J., Odding, J., Oosterhuis-Stoit, J. & Spoelstra, T., (Viaa, Zwolle 2016).

    Behoeften en Richtlijnen in de samenwerking onderwijs en jeugdhulp. Els Bos-de Groot (Academie Social Work & Theologie/Centrum voor Samenlevingsvraagstukken) & Tanja van der Vinne (Educatieve Academie/Lectoraat Vormend Onderwijs), juni 2016.

    "Een roeping is breder dan verkondiging en evangelisatie", interview met Jan Hoogland op CiP, 10 februari 2016. 

    Publicaties 2016

    Spoelstra, T.,  Verbondsonderwijs. Geschiedenis van het gereformeerd-vrijgemaakt onderwijs tot 1985 (Amsterdam, Vrije Universiteit 2016).
    Maden, F., van der, Luijbregts, M. L., & Spoelstra, T. (2016). Leren met aandacht (projectplan). Utrecht: CEPM.
    Bor, L. e.a. , DRAAIBOEK IAPCHE CONFERENTIE, ‘CHALLENGING VOCATION IN HIGHER EDUCATION’ 12 - 15 APRIL 2016, BIEZENMORTEL (zie website)
    Biersteker, J, F. van de Bos en T. Spoelstra, Profiel Christelijke identiteit (Zwolle 2016)

    Publicaties 2014

    Averesch, H. (2014). Catechese. Wat kunnen we leren van het onderwijs? Dienst 62(2), 55-57.
    Averesch, H. (2014). Het pedagogisch-didactisch handelen van catecheten in de CGK. Masterscriptie Universiteit Utrecht - OOA
    Spoelstra, T. (2014). ‘Van vernieuwing naar bezieling’ in: Jet Weigand-Timmer en Geert Jan Spijker (red.) De school van de burger. Onderwijsvrijheid in een participatiesamenleving. Christelijk-sociaal 2030 (Amersfoort 2014).

     Publicaties 2012-2013

    Laar A. van - Pedagogiek in praktijk:, Buitenspel  (november 2012).
    Laar A. van - Pedagogiek in praktijk: Kortsluiting, jongeren aan het woord over de aansluiting met leraren (april 2012).
    Oosterhuis-Stoit J. - SBM - De diepte in op brede scholen   (januari-februari 2012-2013).

    Hieronder een overzicht van publicaties die in 2011 zijn verschenen.

    1. Wetenschappelijk/onderzoeksrapporten
    2. Vakpublicaties/bijdragen aan onderwijsveld


    1. Wetenschappelijk/onderzoeksrapporten

    Muynck, A. de, Hegeman, J.H. & Vos, P.H. (Eds.). (2011). Bridging the Gap. Connecting Christian Faith and Professional Practice. Proceedings of the European Iapche-Conference 2009. Sioux Centre: Dordt Press.

    Muynck, A. de, Hegeman, J.H. & Vos, P.H. (2011). Introduction. In A. de Muynck, J.H. Hegeman & P.H. Vos (Eds.). Bridging the Gap. Connecting Christian Faith and Professional Practice. Proceedings of the European Iapche-Conference 2009, pp. 5-10. Sioux Centre: Dordt Press.

    Vos, P.H. (2011). What Really Matters in Connecting Faith and Professional Practice. Response to Stephan Holthaus. In A. de Muynck, J. Hegeman & P.H. Vos (Eds.), Bridging the Gap. Connecting Christian Faith and Professional Practice. Proceedings of the European Iapche-Conference 2009, pp. 49-52. Sioux Centre: Dordt Press.

    Vos, P.H. (2011). After Duty. The Need for Virtue Ethics in Moral Formation. In A. de Muynck, J. Hegeman & P.H. Vos (Eds.). Bridging the Gap. Connecting Christian Faith and Professional Practice. Proceedings of the European Iapche-Conference 2009, pp. 143-157. Sioux Centre: Dordt Press.

    Stamhuis, E. (2011). Leerkracht, wie ben je? Onderzoeksverslag Waardenvol Onderwijzen (verslag van een onderzoek onder leraren in het basisonderwijs naar de invulling van niet geplande ‘waarden’volle lesmomenten), Zwolle: lectoraat morele vorming. (Gepubliceerd op www.hbo-kennisbank.nl)


    2. Vakpublicaties/bijdragen aan onderwijsveld

    Jagt, W. van der & Vos, P.H. (red.) (2011). Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks), Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.

    Vos, P.H. (2011). Inleiding: over moraal in het klaslokaal, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), pp. 10-23, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.
     
    Vos, P.H. (2011). Morele vorming en deugdethiek, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.
     
    Vos, P.H. (2011). Onderwijs als morele praktijk, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), pp. 39-51, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.
     
    Stamhuis, E. (2011). De professionele identiteit van de leraar, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), pp. 52-67, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.
     
    Jagt, W. van der (2011). De morele ontwikkeling, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), pp. 52-67, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.
     
    Meester-Van Laar, A. (2011). Morele opvattingen van leerlingen in beeld, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), pp. 84-93, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.
     
    Jagt, W. van der & G. van der Meulen (2011). Lesgeven rond morele vorming, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), pp. 94-109, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.
     
    Biemond, M. (2011). De school als morele gemeenschap, in W. van der Jagt & P.H. Vos (red.), Moraal in het klaslokaal. De morele kwaliteit van het leraarschap (Dixit-reeks 6), pp. 138-152, Amsterdam: Buijten & Schipperheijn. 

    Vos, P.H. (2011). Oriëntatie voor het leven. Vorming in het voortgezet onderwijs, in: Onderwijsraad, Essays over vorming in het onderwijs, pp. 35-48. Den Haag: Onderwijsraad 2011.

    Vos, P.H. (2011).  A virtue-ethical approach to education, Reformed Academic 11 april 2011 (zie www.reformedacademic.blogspot.com)

    Meulen, G. van der (2011). 'Aldus leden der kerk, nuttige burgers van de staat'. De opvattingen van Groen van Prinsterer over burgerschap, Transparant. Tijdschrift van de Vereniging van Christen-Historici 22 (3), 14-19. 

    Biemond, M., Gouwe-Dingemanse, E. van der & Meulen, G. van der (2011). Een waardevolle samenleving. Veranderende waarden van orthodox protestants-christelijke ouders en jongeren in vergelijking met islamitische gezinnen. In N. Broer e.a. (red.), Grenzeloze pedagogiek tussen wetenschap en praktijk, pp. 85-96, Gouda: uitgave Driestar educatief.

     

  • Workshops
    Het lectoraat Vormend Onderwijs kan lezingen en workshops verzorgen over morele vorming in het primair en voortgezet onderwijs. Voor enkele voorbeelden klik hier.

    Neemt u voor meer informatie contact op met het secretariaat via lectoraatvo@viaa.nl of tel nr. 038 - 425 55 42. 

    Materialen

    Leskaternen Vormend Onderwijs voor het VO
    In het kader van het project Moreel Competent zijn katernen ontwikkeld voor leerlingen in het Voortgezet Onderwijs. Aan de katernen werkten diverse leerkrachten uit het VO mee. De katernen zijn geschikte handreikingen om in de klas meer aandacht te geven aan de morele vorming van leerlingen. In deze reeks zijn de volgende titels verschenen:

    • Respect is een deugd: Voor de (w)aardigheid - leerlingkatern en lerarenhandreiking
    • Groeien in deugden: Hoe wil je zijn? - leerlingkatern en lerarenhandreiking
    • Verantwoordelijkheid is een deugd: Maatschappelijke stage - leerlingkatern, stageboek en lerarenhandreiking
    • Maat is een deugd: De kunst van het genieten - leerlingkatern en lerarenhandreiking
    • Vriendschap is een deugd: Van twee kanten - leerlingkatern en lerarenhandreiking
    • Eerlijkheid is een deugd: Wie ben jij online? - leerlingkatern en lerarenhandreiking
    • Liefde is een deugd: Liefde en seksualiteit - leerlingkatern en lerarenhandreiking 
    • Zorg voor milieu is een deugd: Afval in de natuur - leerlingkatern en lerarenhandreiking

    Daarnaast zijn in deze reeks zijn vijftien prachtige posters opgeleverd waarop deugden worden afgebeeld en een aantal steekwoorden eveneens de essentie van een deugd weergeven. Ze kunnen erg mooi als illustratiemateriaal dienen bij de introductie van een deugd. In deze reeks zijn de volgende deugden op een poster afgebeeld:

    barmhartigheid  - eerlijkheid - geduld - matigheid - moed - naastenliefde - rechtvaardigheid - respect - toewijding - tolerantie - verantwoordelijkheid - verstandigheid - vriendschap - vrijgevigheid - zorgzaamheid

    Downloaden materialen
    Alle materialen die ontwikkeld zijn in dit project mogen op eigen kosten gedrukt worden. Wilt u meer informatie of wilt u een katern of een poster bij ons bestellen? Neem dan contact op met het secretariaat van het lectoraat Vormend Onderwijs via lectoraatvo@viaa.nl