Social Work student Berber Kolthof schrijft boekje over dementie

Door creatief bezig te zijn, ontdekken mensen vaak wat ze nog wél kunnen.”

Berber zit met haar oma op een bankje voor het huis. Samen doen ze het spelletje ‘Ik zie ik zie wat jij niet ziet’ en maken zo een nieuwe herinnering. Een dubbel gevoel, voor Berber, want haar oma heeft dementie. Dus wat is zo’n herinnering waard? Heel veel, blijkt nu. Want al die wekelijkse gesprekjes die ze op dat bankje hadden, staan nu in het door Berber geschreven boekje Ik zal je nooit vergeten. Berbers oma leeft niet meer, maar de herinneringen aan haar leven voort. En ze geven dementerenden, hun mantelzorgers en verpleegkundigen de erkenning die ze nodig hebben.

Het was haar oma zelf die grappend tegen Berber zei dat ze een boekje moest laten maken over de ervaringen die ze samen opdeden. Over de mooie gesprekken, over de emotionele momenten die  ze deelden, maar zeker ook over de momenten waarop ze samen zo veel lol hadden. Dit boekje zouden ze dan aan haar moeder geven, als moederdagcadeau. Berber, derdejaars Social Work-student aan Viaa: “Ik besloot samen met mijn oma te bedenken wat er in het boekje zou moeten komen. Daar maakte ik ook illustraties bij; tekenen en schilderen vind ik heerlijk om te doen. Via een online programma maakte ik een boekje, dat ik op Moederdag aan mijn moeder cadeau deed. Ze was zó enthousiast, dat ik besloot het boekje te verspreiden. In een opwelling stuurde ik het ook naar een uitgever. Want wie niet waagt, wie niet wint… Ik was blij verrast toen ik hoorde dat het werd uitgegeven. Nu gebruiken verschillende zorginstellingen het boekje bij de intake.”

Trotse oma

Vlak voordat de oma van Berber overleed, heeft ze de ruwe versie nog kunnen zien. Berber: “Mijn oma was heel trots op het boekje. Ze had gelukkig nog door dat het over ons ging. Ik heb bewust gekozen voor een eenvoudige opzet; korte zinnen, heldere tekeningen. Mensen met dementie herkennen en begrijpen daardoor wat er staat. Maar ook mantelzorgers en verpleegkundigen geven aan veel aan het boekje te hebben. Ze gebruiken het om mensen te helpen begrijpen waar mensen met dementie én zijzelf tegenaan lopen. Als je even koffie drinkt met iemand die dementie heeft, merk je soms namelijk niet dat er iets mis is. Mensen denken dan dat het eigenlijk prima gaat. Maar dementerende mensen laten zich vaak van hun beste kant zien. Ondertussen weten ze dan bijvoorbeeld niet waar ze zijn of zijn ze vergeten hun pillen in te nemen. Het is dus belangrijk dat mensen begrijpen dat er meer speelt in de levens van deze mensen dan je op het eerste gezicht ziet.”

 

Masker gaat af

Minstens zo belangrijk als een gesprek óver dementie, is het gesprek mét mensen met dementie. Tijdens een stage voor haar opleiding merkte Berber dat er op dit punt soms pijnlijke situaties ontstaan. Berber: “Mensen met dementie kunnen erg in zichzelf gekeerd zijn, waardoor het gesprek al snel over hen gaat. Ze horen wel dat ze onderwerp van gesprek zijn, maar ze kunnen niet of niet goed reageren door alle prikkels die ze ervaren. Beter is als je direct aan de persoon zelf vraagt: Hoe voelt u zich? Het boekje kan daarbij helpen. Het is geschreven vanuit het perspectief van iemand met dementie en beschrijft de situaties en gevoelens waarmee zo iemand vaak geconfronteerd wordt. De illustraties zijn heel herkenbaar; ik hoor geregeld van verpleegkundigen terug dat dementerende mensen hierdoor beter duidelijk kunnen maken wat ze voelen. De emoties zijn er namelijk nog wel! Ze komen alleen moeilijker of ongefilterd naar buiten. Het masker dat we allemaal in meer of mindere mate op hebben, gaat bij mensen met dementie vaak af. Ze hebben dan simpelweg de mogelijkheid niet meer om met tact te reageren.”

Creativiteit

Berber probeert haar creativiteit zo veel mogelijk te gebruiken binnen haar werk als hulpverlener. Op dit moment werkt ze aan haar tweede boekje, een luister- en leermethode voor uithuisgeplaatste jongeren. Hierin verwerkt ze situaties die ze tegenkwam tijdens een stage in de jeugdzorg. Berber: “Ik heb ervoor gekozen de methode in de vorm van een prentenboek te ontwerpen. Ik hoop dat jongeren zich hierdoor makkelijker in het verhaal herkennen en dat het ze motiveert om aan een oplossing te werken. Hulpverleners in de jeugdzorg kunnen de methode gebruiken om het gesprek met jongeren aan te gaan. Ik heb gemerkt dat creativiteit heel helpend kan zijn in de hulpverlening. Ik hoop een keer een master Creatieve Therapie te doen. En daarna? Misschien heb ik over 25 wel een zorgboerderij voor jongeren of dementerenden. In ieder geval wil ik creatief blijven en daar anderen mee helpen.”

Wil je meer weten over de opleiding Social Work van Viaa? Klik dan op de link.
Het boekje Ik zal je nooit vergeten is verkrijgbaar via verschillende webshops