Programmalijn CvSv

Het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken richt zich primair op de professional in het sociale domein en de omgeving waarin hij/zij haar werk doet.

In die omgeving doet zich de omslag voor van de verzorgingsstaat naar de participatiemaatschappij. Waar de verzorgingsstaat uitging van de idee van een maakbare samenleving met een hoge mate van professionele inzet, doet de participatiesamenleving weer volop een beroep op de betrokkenheid van de burgers en de (bezielde) verbanden waarin zij functioneren en waaraan zij hun netwerk ontlenen.

Deze omslag heeft ingrijpende consequenties voor de samenleving, voor de maatschappelijke organisaties, voor sociale professionals en hun werkwijzen en voor de rol en verantwoordelijkheden van burgers.

Als het gaat om de nieuwe taken en verantwoordelijkheden van sociale professionals wordt vaak verwezen naar de ‘8 bakens van het nieuwe welzijn’. Elementen daaruit zijn dat de professional volop ruimte krijgt voor het nemen van verantwoordelijkheid, onder andere door op de problemen af te stappen, uit te gaan van de eigen kracht van de burger en het belang van de netwerken en verbanden waarin burgers functioneren. Met andere woorden: het gaat om professionals die voorkomen dat de mensen die zij ondersteunen, afhankelijk worden van die ondersteuning.

De professionals ondersteunen deze mensen indien nodig bij het inschakelen van netwerken in de omgeving waarin ze functioneren, zodat de mensen zélf maximale regie houden over hun eigen leven. Dit vraagt om professionals die werken vanuit een nieuwe bezieling, een nieuw soort betrokkenheid, ondernemerschap en verantwoordelijkheid, met oog voor het feit dat zij slechts passanten zijn in het leven van de mensen die zij ondersteunen.

Ook vraagt dit om professionals die in staat zijn  mensen te helpen hun eigen kracht te (her)ontdekken, hun netwerken te versterken en hun rol in de samenleving (weer) in te nemen. Met andere woorden: voor deze nieuwe werkwijze zijn Bezielde Professionals nodig, die enthousiast hun rol op zich nemen. Dit vraagt om veranderingen in:

  • de taakopvatting van de overheid en dientengevolge veranderingen in de verhouding tussen overheid en burger;
  • het functioneren van maatschappelijke organisaties en professionals die daarin werkzaam zijn;
  • de houding en de mentaliteit van de burgers;
  • die organisaties die wel als de traditionele civil society organisaties worden aangeduid; burgerinitiatieven, verenigingen en organisaties waarin vrijwilligers de meerderheid vormen.

Het lectoraat wil door middel van onderzoek, ontwikkeltrajecten en deskundigheidsbevordering een bijdrage leveren aan de beoogde participatiesamenleving. Zij geeft daarbij aandacht aan de volgende onderzoekslijnen:

  • de nieuwe samenleving (van nationaal naar lokaal; small gouvernement, big society);
  • de nieuwe professional en maatschappelijke organisaties (samenwerking formeel en informeel, netwerkondersteuning);
  • de nieuwe burger (het ethos van de participatiesamenleving; wederkerigheid);
  • de nieuwe burgerinitiatieven (met name vanuit ‘bezielde verbanden’ en geloofsgemeenschappen).