Update promotietrajecten Henk, Elske en Jan-Jaap

In deze nieuwsbrief nemen we je graag mee in de promotietrajecten van drie docent-onderzoekers uit het lectoraat. Henk onderzoekt hoe persoonlijke overtuigingen van leraren zichtbaar worden in hun lesvoorbereiding en hoe een bewust voorbereidingssysteem hen kan ondersteunen. Elske richt zich in haar onderzoek op de rol van teacher efficacy en verbondenheid bij leerlingen in inclusieve klassen. Jan Jaap verkent hoe het idee van floreren wordt begrepen en nagestreefd door leraren in het primair onderwijs. Hieronder lees je meer over hun voortgang en plannen. 

Onderzoek naar lesvoorbereiding: wat je vindt, doet ertoe!

Update promotietraject Henk
Een schooldirecteur zei eens: “Ik kan aan de lessen zien wat leraren belangrijk vinden.” Maar klopt dat? Leraren geven inderdaad aan dat hun persoonlijke overtuigingen en voorkeuren zichtbaar zijn in hun lespraktijk. Routines en gewoonten weerspiegelen immers wat iemand waardevol acht (Smith, 2016). Dat geldt niet alleen in het dagelijks leven – zoals bij de keuze voor biologische groente – maar ook in de klas.

MacIntyre (2017) benadrukt dat routines kenmerkend zijn voor de sociale praktijk van het onderwijs. Ze beïnvloeden de keuzes die leraren maken, met name tijdens de lesvoorbereiding (Yinger, 1979). Maar hoe speelt de persoonlijke levensbeschouwing van een leraar hierin een rol? Volgens Valk (2021) is levensbeschouwing een interpretatiekader waarmee we de werkelijkheid ordenen en betekenis geven. Het handelen van een leraar is daarmee een “worldview in action”.

Het doel van dit onderzoek is het ontwikkelen van een lesvoorbereidingssysteem dat leraren helpt zich bewust te worden van hun persoonlijke inbreng. Dit bevordert niet alleen de verantwoording van lessen (Dorovolomo et al., 2010), maar kan ook het plezier in lesgeven vergroten doordat de inhoud dichter bij de leraar zelf staat.

Henk heeft inmiddels verkennende focusgroepinterviews gehouden; in de tweede helft van dit cursusjaar volgen verdiepende interviews. Interesse om mee te doen, individueel of als team? Neem gerust contact op!

Het onderzoek vindt plaats aan de Theologische Universiteit Apeldoorn (TUA) onder supervisie van prof. dr. A. de Muynck (TUA) en prof. dr. G. Bertram-Troost (VU), en wordt gefinancierd door de NWO.

De relatie tussen Teacher Self-Efficacy (TSE), Collective Teacher Efficacy (CTE) en het gevoel van verbondenheid bij leerlingen in inclusieve klassen

Update promotietraject Elske
Met veel dankbaarheid deelt Elske dat haar PhD-voorstel aan de Rijksuniversiteit Groningen officieel is goedgekeurd door het Interuniversity Centre for Educational Sciences (ICO). Haar onderzoek, begeleid door prof. dr. Anke de Boer, dr. Floor Middel en dr. Florianne Rademaker, richt zich op de relatie tussen Teacher Self-Efficacy (TSE), Collective Teacher Efficacy (CTE) en het gevoel van verbondenheid bij leerlingen in inclusieve klassen.

De ethische aanvraag voor twee van de vier deelstudies wordt dit najaar ingediend bij de Ethische Commissie van de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen.

• In de eerste deelstudie is een vragenlijst ontwikkeld waarmee leraren reflecteren op hun persoonlijke en collectieve overtuigingen over verbondenheid.

• In de tweede deelstudie worden dit jaar focusgroepen georganiseerd met leraren uit het regulier en speciaal primair onderwijs. Doel is om inzicht te krijgen in factoren die volgens hen bijdragen aan het versterken van verbondenheid bij leerlingen, en hoe TSE en CTE daarin een rol spelen.

Deze inzichten kunnen scholen helpen om het pedagogisch klimaat structureel inclusiever te maken. In het volgende studiejaar hoopt Elske deelstudie 3 en 4 ter goedkeuring voor te leggen. Ze ervaart het traject tot nu toe als bijzonder leerzaam en waardevol, met veel opbrengsten voor haar werk binnen het Lectoraat Goede Onderwijspraktijken.

Floreren als onderwijsdoel

Update promotietraject Jan Jaap
Met ingang van dit schooljaar is Jan Jaap Zijlstra begonnen aan zijn promotiestudie. Zijn onderzoek richt zich op het idee van floreren en hoe dit als onderwijsdoel wordt begrepen door leraren.

Floreren wordt in de onderwijsfilosofie vaak genoemd als alternatief voor de opvatting dat onderwijs vooral waarde moet toevoegen aan de maatschappij (bijvoorbeeld door leerlingen voor te bereiden op een goede bijdrage aan economie en samenleving). Hoewel dit idee in de theorie al veelvuldig is besproken, is nog nauwelijks bekend of en hoe leraren hier zelf mee bezig zijn en of zij er waarde aan hechten.

De komende jaren gaat Jan Jaap met leraren in gesprek om inzicht te krijgen in hoe zij floreren nastreven in hun klas, en welke stimulerende of belemmerende factoren zij daarbij ervaren.

De titel van zijn onderzoek luidt: Floreren als onderwijsdoel: Een verkenning van perspectieven, ervaringen en agency van Nederlandse leraren in het primair onderwijs. Jan Jaap promoveert aan de Universiteit voor Humanistiek, en hij wordt begeleid door prof. dr. Doret de Ruyter en dr. Ingrid Paalman.