Zingeving in de verpleegkundeopleiding: nieuw promotieonderzoek

Onze docent-onderzoeker Joanne Lassche-Scheffer schreef in het kader van haar promotietraject een artikel over hoe verpleegkundestudenten competenties rond zingeving ontwikkelen tijdens hun studie. Hiervoor interviewde zij twintig Viaa-studenten over hun ervaringen met aandacht voor zingeving in het onderwijs en tijdens stages.

Binnen de verpleegkundeopleiding van Hogeschool Viaa is expliciet aandacht voor zingeving. Dit komt aan bod tijdens colleges, werkgroepen en individuele opdrachten. Als theoretische basis wordt het Neuman Systems Model gebruikt, waarin een holistische benadering van het welzijn van patiënten centraal staat.

De PPO-lijn (Persoonlijke Professionele Ontwikkeling) ondersteunt studenten bij het reflecteren op hun persoonlijke ontwikkeling op het gebied van zorg voor zingeving. Binnen deze lijn is de EPICC-tool geïmplementeerd als self-assessmentinstrument. Deze tool helpt studenten om hun competentieontwikkeling in kaart te brengen. De EPICC-tool bestaat uit vier competentiegebieden waarin kennis, vaardigheden en houding samenkomen. Studenten beoordelen zichzelf aan de hand van 28 stellingen. Gedurende de vierjarige opleiding vullen zij deze tool zes keer in, zodat hun ontwikkeling zichtbaar wordt.

Uit het onderzoek blijkt dat studenten hun ontwikkeling ervaren als een proces met verschillende fasen, waarbij diverse factoren hun leerproces beïnvloeden. Zorg voor zingeving begint bij het persoonlijke startpunt van de student aan het begin van de opleiding. Gedurende de studie overwinnen zij verschillende uitdagingen en groeit hun professioneel bewustzijn. Studenten leren patiënten te zien als medemensen in nood, wat hen motiveert om aandacht te hebben voor zingeving en zich hierin verder te ontwikkelen.

Daarnaast wordt het leerproces beïnvloed door verschillende factoren. Studenten noemen hierbij expliciet het Neuman Systems Model. Zowel de theoretische onderdelen van de opleiding als de praktijk dragen bij aan de ontwikkeling van competenties op het gebied van zingeving. Met name tijdens stages doen studenten praktische ervaring op: zij passen zorg voor zingeving toe in concrete situaties en leren door te doen. Ook de verplichte opdrachten rondom dit thema worden door studenten als ondersteunend ervaren.

Het onderzoek beveelt aan om de EPICC-tool structureel te integreren in het curriculum, zodat studenten gestimuleerd worden hun competenties op het gebied van zingeving verder te ontwikkelen. Docenten kunnen verkennen hoe zij dit binnen hun eigen onderwijspraktijk kunnen toepassen, waarbij dit onderzoek als inspiratie kan dienen.